Gevel laten coaten

Wat gevelcoating precies is en wat het niet is

Gevelcoating is een filmvormende, dekkende laag die op de buitenzijde van een gevel wordt aangebracht. Anders dan bij impregneren blijft het middel niet in de poriën zitten, maar vormt het na uitharden een aaneengesloten film op het oppervlak. Die film neemt het regenwater op zich in plaats van de steen, geeft de gevel een nieuwe kleur en dekt kleurverschillen, reparaties en oppervlakteschade af.

Technisch gaat het meestal om een watergedragen dispersieverf of om een siliconenhars-emulsieverf, in één of meer lagen aangebracht over een geschikte primer. Systemen verschillen in bindmiddel, in vulmiddel en korrelgrootte, en daarmee in vullend vermogen, elasticiteit en dampdoorlatendheid. Wat ze delen is dat het uiterlijk van de gevel definitief verandert.

Sd-waarde, w-waarde en de misvatting over ademen

De twee getallen die er bij gevelverf toe doen, zijn de Sd-waarde en de w-waarde. De Sd-waarde is de waterdampdiffusieweerstand, uitgedrukt als de dikte van de luchtlaag die dezelfde weerstand zou geven, in meters. Hoe lager, hoe makkelijker waterdamp door de laag naar buiten gaat. De w-waarde beschrijft hoeveel vloeibaar water het oppervlak opneemt, in kilogram per vierkante meter per wortel uur.

Volgens de classificatie van EN 1062-1, met de meetmethoden EN ISO 7783-2 en EN 1062-3, gelden globaal deze grenzen. Voor waterdampdoorlatendheid: klasse V1 (hoog) bij een Sd onder 0,14 meter, klasse V2 (gemiddeld) tussen 0,14 en 1,4 meter, klasse V3 (laag) daarboven. Voor wateropname: klasse W3 (laag) bij een w-waarde onder 0,1, klasse W2 (gemiddeld) tussen 0,1 en 0,5, klasse W1 (hoog) daarboven. Een gevelverf die op metselwerk hoort, combineert een lage wateropname met een lage Sd-waarde: hij houdt regen tegen maar laat damp door.

Daarmee is de meest gehoorde zin over gevelcoating meteen genuanceerd. "De muur kan dan niet meer ademen" is niet zomaar onzin en niet zomaar waar. Een gevelverf uit klasse V1 of V2 laat waterdamp wel degelijk door. Maar een systeem met een hoge Sd-waarde, of een verf die op een klamme ondergrond is aangebracht, houdt vocht binnen de constructie vast. Vraag daarom altijd naar het technisch informatieblad en naar de Sd-waarde. Een leverancier die die waarde niet kan of wil noemen, verkoopt geen bouwkundig product maar een verhaal.

Hechting: de factor die alles bepaalt

Hechting is de reden dat coatings falen. Een verffilm is nooit sterker dan de laag waarop hij zit. Zit er nog een oude, bladderende verflaag onder, dan laat de nieuwe laag samen met de oude los. Zit er cementsluier, algen, stof of zoutuitbloei op, dan hecht de verf op het vuil in plaats van op de steen. Zit er vocht achter, dan drukt de waterdamp de film van binnenuit los.

Daarom hoort er voor elke coating een hechtingsbeoordeling plaats te vinden: visueel, met een krastest en met een proefvlak dat een aantal dagen uithardt voordat het beoordeeld wordt. Op sterk zuigende of afzandende ondergronden hoort een fixerende voorstrijk. Op alkalische, verse ondergronden zoals nieuw beton of verse stuc hoort een wachttijd, omdat het bindmiddel anders wordt aangetast.

Wat gevelcoating niet is

• Geen isolatie en geen energiebesparing. Dit is het hardnekkigste misverstand in deze branche. Een verflaag van enkele tienden van een millimeter voegt geen noemenswaardige warmteweerstand toe. Vereniging Eigen Huis stelt over warmte-isolerende verf onomwonden dat isolerende verf niet isolerend werkt en verwijst voor werkelijke besparing naar spouwmuurisolatie. Wij doen geen enkele uitspraak over energiebesparing door gevelcoating, en u zou die van niemand moeten accepteren zonder onderbouwing.
• Geen constructief herstel. Scheuren, verzakking, doorgeroeste spouwankers of aangetast metselwerk lost u niet op met verf. Een coating verbergt ze hooguit, en dat is een reden om extra kritisch te zijn.
• Geen middel tegen optrekkend vocht. Vocht dat capillair vanuit de fundering omhoog komt, wil naar buiten. Een dekkende film maakt dat moeilijker, niet makkelijker.
• Geen omkeerbare ingreep. Een gecoate gevel gaat in de praktijk niet meer terug naar schoon zichtmetselwerk. Verf verwijderen van baksteen vraagt straal- of afbijttechnieken die de bakhuid beschadigen. Wie coat, kiest voor een gevel die vanaf dat moment periodiek geschilderd moet worden.

Wanneer gevelcoating zinvol is en wanneer niet

Concrete situaties waarin coating verdedigbaar is

• De gevel is al geschilderd of gecoat, en het bestaande systeem is aan vervanging toe. Terug naar schoon metselwerk is dan meestal geen realistische optie meer.
• Het metselwerk is oppervlakkig verweerd of afzandend, maar constructief gezond. Een coating met vullend vermogen geeft dan een gesloten oppervlak dat regenwater afvoert.
• Er is sprake van doorslaand vocht bij slagregen op een massieve of dichtgeslibde muur, en impregneren is onvoldoende gebleken of technisch niet passend.
• Het beeld van de gevel is onherstelbaar bont: verschillende partijen steen, ingeboete vlakken, zichtbaar dichtgezette openingen. Dan is dekkend afwerken de enige manier om één beeld te krijgen.
• Cementgebonden stucwerk of buitengevelisolatie die aan een nieuwe afwerklaag toe is. Daar is een dekkende afwerking sowieso onderdeel van het systeem.

Situaties waarin wij coating afraden

• Gezond, mooi zichtmetselwerk. Als de steen in goede staat is en het beeld klopt, is coaten een onomkeerbare ingreep zonder bouwkundige noodzaak. Reinigen en eventueel impregneren geeft dan hetzelfde resultaat zonder het uiterlijk te veranderen.
• Actief vochtprobleem waarvan de oorzaak niet is opgelost. Een lekkende goot, een defecte loodaansluiting, optrekkend vocht of een spouw vol mortelresten hoort eerst verholpen te worden. Coating over een nat probleem is de kortste weg naar bladderen.
• Bewegende scheuren. Standaardverf overbrugt die niet. Er zijn scheuroverbruggende systemen, maar die vragen een aparte beoordeling van de oorzaak.
• Zoutbelast metselwerk. Kristalliserend zout onder een gesloten film drukt de laag er van onderaf af.
• Natuursteen. Dekkend afwerken van natuursteen is technisch mogelijk maar vrijwel altijd ongewenst, en het is niet terug te draaien.
• Monumenten en beschermd stads- of dorpsgezicht. Hier kunnen gemeentelijke regels en vergunningsplichten gelden voor het wijzigen van het geveluiterlijk. Informeer daar vooraf naar bij uw gemeente.
• Als het argument energiebesparing is. Dan klopt het uitgangspunt niet en is het geld beter besteed aan werkelijke isolatie.

Voor welke ondergronden wel en niet

Ondergrond	Geschikt	Aandachtspunt
Bestaand, goed hechtend verf- of coatingsysteem	Ja	Hechtingsproef vooraf; systeem moet chemisch verenigbaar zijn
Bestaand, bladderend of loszittend verfsysteem	Nee	Eerst volledig verwijderen; nieuwe laag erft de fout anders
Verweerde of afzandende baksteen	Ja	Fixerende voorstrijk nodig; vaak de sterkste reden voor coating
Gezond, kleurecht zichtmetselwerk	Afgeraden	Onomkeerbaar en zonder bouwkundige noodzaak
Kalkzandsteen	Ja	Sterk zuigend; voorstrijk en laagopbouw daarop afstemmen
Beton en betonsteen	Ja	Alkalisch; uithardingstijd aanhouden en wapeningsschade eerst herstellen
Cementgebonden buitenstucwerk	Ja	Scheuren eerst beoordelen en herstellen
Gestuukte buitengevelisolatie	Ja	Uitsluitend met de systeemverf van de fabrikant; anders vervalt de systeemgarantie
Zacht kalk- of gipsgebonden buitenpleister	Nee	Te zwak en te dampgevoelig voor een gesloten film
Natuursteen	Nee	Technisch mogelijk, praktisch ongewenst en onomkeerbaar
Gevel met optrekkend vocht of zoutuitbloei	Nee	Eerst oorzaak wegnemen en laten uitdrogen
Monumentaal metselwerk	Nee, tenzij	Gemeentelijke regels en vergunningsplicht vooraf uitzoeken

Hoe het proces stap voor stap verloopt

1. Inspectie ter plaatse

Wij beoordelen de ondergrond, de aanwezigheid en staat van bestaande verflagen, het voegwerk, scheuren, vochtplekken, zoutuitbloei en de detaillering rond dorpels, goten, loodaansluitingen en kozijnen. Ook bepalen wij of coating hier überhaupt de juiste behandeling is. Bij twijfel over de vochthuishouding meten wij of adviseren wij eerst bouwkundig onderzoek. Deze stap eindigt regelmatig met het advies niet te coaten.

2. Proefvlak

Op een onopvallende plaats brengen wij het volledige systeem aan: voorstrijk plus de beoogde laagopbouw. Het proefvlak dient drie doelen. Het laat de werkelijke kleur op deze gevel zien, wat op een kleurstaal nooit klopt. Het toont het dekkend vermogen en de structuur. En na enkele dagen uitharden kunnen wij de hechting beoordelen. Pas als dat in orde is, gaat de rest door.

3. Voorbereiding

Reinigen is verplicht: los vuil, algen, mos, cementsluier en krijtende verfresten moeten eraf. Loszittende verf wordt verwijderd tot op de vaste ondergrond. Voegwerk en scheuren worden hersteld en krijgen uithardingstijd. Ontbrekende of gescheurde kit rond kozijnen wordt vervangen. Kozijnen, glas, dorpels, hemelwaterafvoeren, verlichting en beplanting worden afgeplakt of afgedekt. Bij zuigende of afzandende ondergronden volgt een fixerende voorstrijk.

4. Uitvoering

De coating wordt in de door de fabrikant voorgeschreven laagdikte en het voorgeschreven aantal lagen aangebracht, doorgaans twee, bij sterke kleurwisseling of sterk zuigende ondergrond drie. Er wordt per vlak gewerkt, van rand tot rand, om aanzetten te voorkomen. Verwerkingstemperatuur en luchtvochtigheid worden bewaakt; te koud, te warm of te vochtig weer is reden om te stoppen. Ook felle zon op het werkvlak is een reden om te wachten.

5. Droogtijd

Tussen de lagen geldt de overschilderbaarheidstijd van het product, meestal enkele uren tot een etmaal, afhankelijk van temperatuur en luchtvochtigheid. Stofdroog is niet hetzelfde als doorgehard: de film bereikt zijn uiteindelijke eigenschappen pas na dagen tot weken. In die periode is de laag gevoeliger voor slagregen, vorst en mechanische belasting. Wij plannen daar bewust omheen.

6. Oplevering

Wij lopen samen de gevel langs bij daglicht, controleren op aanzetten, dekking en beschadigingen, verwijderen afplakmateriaal en leveren de productgegevens van het toegepaste systeem aan: merk, type, kleurcode, aantal lagen. Bewaar die gegevens. Bij toekomstig onderhoud scheelt dat veel uitzoekwerk. Op ons werk geldt de garantie van tien jaar zoals op deze site vermeld; de voorwaarden daarvan staan in uw offerte.

Wat de prijs bepaalt

Gevelcoating is arbeidsintensiever dan reinigen of impregneren, en de spreiding in prijs is daardoor groot. Deze factoren bepalen het bedrag:

• Oppervlak en vlakverdeling. Grote gesloten vlakken werken sneller dan een gevel vol kozijnen, erkers en dagkanten.
• Hoogte en bereikbaarheid. Bepaalt of er met ladders, rolsteiger, vaste steiger of hoogwerker gewerkt wordt.
• Steiger of hoogwerker. Vrijwel altijd een aparte post, met plaatsings-, huur- en verwijderingskosten.
• Staat van de ondergrond. Verwijderen van oude, loszittende verf is een van de grootste kostenposten en is vooraf lastig exact in te schatten.
• Voegwerkherstel en scheurherstel. Aparte posten, met eigen uithardingstijd die de planning verlengt.
• Aantal lagen. Twee is gebruikelijk, maar een sterke kleurwisseling of een zuigende ondergrond vraagt een derde laag.
• Systeemkeuze. Een siliconenhars-emulsieverf, een scheuroverbruggend of een structuurgevend systeem verschilt aanzienlijk in materiaalprijs en verbruik.
• Afscherming. Veel glas, zonwering, beplanting of een aangrenzend openbaar gebied kost voorbereidingstijd.
• Btw. Voor schilderwerk aan woningen ouder dan een bepaald aantal jaren kan een verlaagd btw-tarief gelden. Of dat in uw situatie van toepassing is, hangt af van de actuele regelgeving en van de aard van het werk; wij vermelden het toegepaste tarief expliciet in de offerte.

Het marktbeeld

Ter oriëntatie, uitdrukkelijk als beeld van de markt en niet als ons tarief: Homedeal noemt voor gevelcoating een bandbreedte van ongeveer 25 tot 60 euro per vierkante meter, voor gevelreiniging 10 tot 22 euro per vierkante meter en voor voegwerk 15 tot 100 euro per vierkante meter afhankelijk van het voegtype. Werkspot rekent voor een steiger of hoogwerker met ongeveer 100 tot 150 euro per dag.

Dat de bandbreedte voor coating zo breed is, komt vrijwel volledig door voorbereiding: dezelfde vierkante meter kost een veelvoud als er eerst oude verf af moet en voegwerk hersteld moet worden. Gevellatencoaten publiceert geen eigen tarieven. Wij geven een prijs na opname van de gevel en na beoordeling van het proefvlak, zodat de offerte gebaseerd is op de werkelijke ondergrond en niet op een aanname.

Levensduur en onderhoud

Een goed aangebracht coatingsysteem op een gezonde, droge ondergrond gaat lang mee, maar niet eeuwig. De film veroudert onder invloed van uv-straling, temperatuurwisselingen en slagregen. Op zuid- en westgevels gaat dat sneller dan op noord- en oostgevels.

Wat u in de loop der jaren kunt verwachten: eerst een lichte kleurvervlakking, daarna krijten, waarbij er poeder aan uw hand blijft wanneer u over de gevel strijkt. Krijten is het normale einde van de levensduur en het signaal om onderhoud in te plannen, niet een gebrek. Bladderen of afschilferen daarentegen is geen normale veroudering; dat wijst op een hechtings- of vochtprobleem.

Praktisch onderhoud bestaat uit: jaarlijks visueel controleren, vooral de onderste meter en de aansluitingen bij dorpels, goten en lood; goten en hemelwaterafvoeren schoonhouden; beplanting van de gevel af houden; en beschadigingen tijdig lokaal bijwerken voordat er water achter de film komt. Een gecoate gevel laat zich licht reinigen met lage druk, niet met hogedruk.

Wij geven bewust geen absolute levensduur in jaren af, omdat die volledig afhangt van systeem, ondergrond, oriëntatie en detaillering. Op ons werk geldt de garantie van tien jaar zoals op deze site vermeld; wat daaronder valt, staat in uw offerte.

De bezwaren eerlijk beantwoord

"Een gecoate muur kan niet meer ademen"

Deels terecht, deels een misverstand. Het hangt af van de Sd-waarde van het systeem. Volgens EN 1062-1 valt een gevelverf in klasse V1 bij een Sd onder 0,14 meter en in V2 tussen 0,14 en 1,4 meter; die laten waterdamp wel degelijk door. Een systeem met een hoge Sd-waarde doet dat onvoldoende. Vraag daarom altijd naar het technisch informatieblad en naar de Sd-waarde, en accepteer geen antwoord als "dat is dampopen" zonder getal.

"Je sluit het vocht op in de muur"

Dat gebeurt als u coat over een ondergrond die nog nat is, of als de vochtbron niet is weggenomen. Dan drukt de damp de film van binnenuit los en heeft u binnen enkele jaren blaasvorming. Het is geen eigenschap van coating als zodanig, maar van de verkeerde volgorde. Daarom weigeren wij te coaten voordat lekkages, optrekkend vocht en spouwproblemen zijn opgelost en de gevel voldoende is uitgedroogd.

"Coating bladdert na een paar jaar af"

Dat komt voor, en bijna altijd om een van drie redenen: er is over een oude, slecht hechtende verflaag heen gewerkt, de ondergrond was vuil of vochtig, of er is buiten de verwerkingsvoorschriften om geschilderd. Alle drie zijn te voorkomen met voorbereiding en een proefvlak dat een aantal dagen uithardt voordat het beoordeeld wordt. Bladderen is geen normale veroudering; krijten wel.

"Gevelcoating bespaart energie"

Nee. Dit is het hardnekkigste verkoopverhaal in deze branche en het klopt niet. Een verflaag van enkele tienden van een millimeter voegt geen noemenswaardige warmteweerstand toe. Vereniging Eigen Huis stelt over warmte-isolerende verf expliciet dat isolerende verf niet isolerend werkt en verwijst voor werkelijke besparing naar spouwmuurisolatie. Wij baseren onze offertes nooit op een besparingsclaim.

"Het is zonde van je geld, je verpest je metselwerk"

Bij een gezonde, mooie bakstenen gevel zijn wij het daarmee eens, en dan raden wij coating ook af. Coating is verdedigbaar wanneer de gevel al geschilderd is, wanneer de steen oppervlakkig verweerd of afzandend is, of wanneer het beeld onherstelbaar bont is geworden. Buiten die situaties is reinigen en eventueel impregneren de verstandigere route, omdat die het uiterlijk intact laat.

"Straks kan ik nooit meer terug naar schoon metselwerk"

Dat klopt en dat is het zwaarste argument tegen coating. Verf van baksteen verwijderen vraagt straal- of afbijttechnieken die de bakhuid beschadigen, waarna de steen poreuzer is dan daarvoor. Wie coat, kiest voor een gevel die vanaf dat moment periodiek geschilderd wordt. Wij benoemen dat vooraf, omdat het een beslissing is die niet bij de offerte thuishoort maar ervoor.

Het verschil met reinigen en impregneren

De drie behandelingen worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze verschillende problemen oplossen.

• Gevelreiniging haalt vuil, algen en mos weg. Er blijft niets achter en er verandert niets aan de gevel. Het is de verplichte voorbereiding op de andere twee. Zie de pagina over gevel laten reinigen.
• Gevelimpregnering brengt een waterafstotend middel in de poriën. De gevel ziet er hetzelfde uit, blijft goed dampdoorlatend en neemt minder regenwater op. Geen kleurverandering, geen filmlaag. Zie de pagina over gevel laten impregneren.
• Gevelcoating legt een dekkende film op de gevel. Het uiterlijk verandert volledig, de bescherming tegen slagregen is groter dan bij impregneren, en de ingreep is in de praktijk onomkeerbaar.

De vuistregel die wij hanteren: wilt u de gevel houden zoals hij is en alleen beschermen, dan komt u uit bij reinigen en impregneren. Wilt of moet u het uiterlijk veranderen, of is de ondergrond te ver heen voor impregneren, dan is coaten aan de orde. Wij zeggen het als het tweede in uw situatie niet nodig is.