Gevelonderhoud per seizoen: wanneer doet u wat

Gevelonderhoud is seizoensgebonden werk. Niet omdat een gevel in de winter minder aandacht nodig heeft, maar omdat de handelingen verschillen. Inspecteren kan het hele jaar door, en in de winter zelfs beter dan in de zomer. Reinigen kan een groot deel van het jaar. Impregneren en coaten kunnen alleen binnen een venster waarin ondergrond, temperatuur en weersverwachting samenvallen.

Op deze pagina staat per seizoen wat zinvol is, wat technisch niet kan, en waarom. Aan het eind vindt u een jaarkalender en een overzicht van de weersvoorwaarden die bij uitvoering gelden. Die voorwaarden houden wij bewust generiek: elk product heeft eigen verwerkingsvoorschriften, en die van de fabrikant gaan altijd voor.

Winter: kijken, meten en vaststellen

De winter is het beste inspectieseizoen. De gevel is nat, de zon staat laag en de gebreken laten zich zien op het moment dat ze zich voordoen.

• Vochtplekken opsporen na slagregen. Loop een dag na een storm met aanhoudende regen uit het westen of zuidwesten door het huis. Doorslaand vocht laat zich juist dan zien; in een droge zomer is die plek onzichtbaar. Fotografeer de vlek met een maatstok of een deurpost erbij, zodat de hoogte later te herleiden is.
• Vorstschade beoordelen. Water dat in poreuze steen of in een gescheurde voeg zit en bevriest, zet uit. Het gevolg is afgeschilferde baksteen, uitgevallen voegwerk en losse delen. Controleer vooral de onderste meter van de gevel, de dorpels, de plinten en de noordzijde, waar de gevel langzamer droogt.
• Goten en afvoeren controleren. Na de bladval is zichtbaar of het water goed weg kan. Een overlopende goot geeft in de winter de meest hardnekkige natte plekken op de gevel.
• Groene aanslag inventariseren. Noteer waar algen en mos zitten, zodat u in het voorjaar weet wat er moet gebeuren.
• Offertes aanvragen en besluiten nemen. De winter is het rustige seizoen voor planning. VvE's die in het najaar hebben vergaderd, kunnen nu opdracht geven voor uitvoering in het voorjaar of de zomer.

Wat in de winter niet kan: impregneren en coaten bij vorst of bij te lage temperaturen. Vrijwel alle gevelproducten hebben een ondergrens voor de lucht- en ondergrondtemperatuur, en die ligt boven het vriespunt. Bij vorst is de ondergrond bovendien nooit droog: er zit ijs of smeltwater in de poriën. Aanbrengen leidt dan tot slechte hechting, wit uitslaan of loslaten. Reinigen bij vorst is eveneens ongewenst, omdat spoelwater bevriest op gevel, bestrating en steiger.

Voorjaar: reinigen zodra het vriesvrij is

In het voorjaar is groene aanslag op zijn duidelijkst. Algen, mossen en korstmossen hebben de hele natte periode kunnen groeien en tekenen zich scherp af op de noord- en oostzijde en op plaatsen die door bomen of overstek langdurig vochtig blijven.

• Reinigen kan zodra het vriesvrij is en er geen nachtvorst meer wordt verwacht in de dagen na behandeling. Spoelwater dat 's nachts bevriest in de gevel geeft precies de schade die u wilde voorkomen.
• Methode afstemmen op de ondergrond. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wijst erop dat reiniging voegwerk of het materiaaloppervlak kan beschadigen, de bezande laag van baksteen kan verwijderen en patina kan doen verdwijnen. Reinigen onder hoge druk is vooral bedoeld voor harde en compacte materialen; op zachte steen, vezelcement of gecoate beplating is dat de verkeerde keuze.
• Voegwerk beoordelen na reiniging. Pas op een schone gevel is te zien welke voegen hol, zanderig of gescheurd zijn. Plan voegwerkherstel daarom na de reiniging en voor een eventuele behandeling.
• Beplanting terugsnoeien. Klimop, coniferen en struiken tegen de gevel houden vocht vast en zorgen ervoor dat aanslag binnen een jaar terugkomt.
• Rekening houden met vervuiling na reiniging. De RCE merkt op dat vervuiling de wateropname van metselwerk juist kan verlagen en dat reiniging dat effect kan omkeren. Een gereinigde gevel neemt dus soms meer water op dan daarvoor. Dat is een argument om reiniging en een eventuele waterwerende behandeling als één traject te bekijken, niet als losse acties.

Zomer: het uitvoeringsseizoen voor impregneren en coaten

De zomer is het venster waarin behandelingen het best tot hun recht komen: lange droge perioden, hogere temperaturen en een ondergrond die na regen snel weer droog is. Toch is niet elke zomerdag geschikt.

• Droge ondergrond. Impregneermiddel moet in de poriën kunnen dringen; zit daar nog water, dan komt het middel niet ver genoeg. Na een regenperiode is enkele dagen droogtijd gebruikelijk, afhankelijk van steensoort, muurdikte, zon en wind. Bij coatings geldt hetzelfde: aanbrengen op een vochtige ondergrond geeft hechtingsproblemen en blaasvorming.
• Temperatuur binnen de productgrenzen. Er is een ondergrens en er is een bovengrens. De bovengrens wordt in de zomer vaker overschreden dan mensen denken.
• Let op de geveltemperatuur in de volle zon. Een zuidgevel kan op een warme dag aanzienlijk warmer worden dan de luchttemperatuur. Op een te warme ondergrond droogt het product te snel aan de oppervlakte, dringt impregneermiddel minder diep in en ontstaan bij coatings aanzetten, striemen en een ongelijkmatig eindresultaat. Werk daarom mee met de zon: begin op de zijde die in de schaduw ligt en werk de zonzijde af in de ochtend of de late namiddag.
• Regenvrije periode na aanbrengen. Vrijwel elk product vraagt een aantal uren tot een etmaal zonder neerslag na het aanbrengen. Bij een onbetrouwbare verwachting is uitstellen goedkoper dan overdoen.
• Wind. Bij spuitwerk zorgt wind voor overspray op ramen, kozijnen, bestrating en auto's. Bij harde wind wordt het werk gestaakt of overgeschakeld op een andere aanbrengmethode.

Najaar: beschermen voor het natte seizoen

Het najaar is het laatste bruikbare uitvoeringsvenster en tegelijk de voorbereiding op de winter.

• Impregneren voor het natte seizoen. Een gevel die in september of begin oktober is behandeld, gaat beschermd de periode in met de meeste slagregen. Voorwaarde blijft: droge ondergrond, temperatuur boven de productgrens en een regenvrij venster na aanbrengen. Naarmate het seizoen vordert, worden die voorwaarden zeldzamer.
• Goten, dakranden en hemelwaterafvoeren nakijken. Doe dit na de bladval. Een verstopte goot of afvoer is in de winter de meest voorkomende oorzaak van natte gevels, en het is de goedkoopste storing om te verhelpen.
• Bladafval bij de gevel weghalen. Blad dat tegen de plint blijft liggen, houdt vocht vast tegen het metselwerk en versnelt vorstschade en groene aanslag onderaan de gevel.
• Kitwerk en aansluitingen controleren. Kozijnaansluitingen, dorpels en doorvoeren zijn de plaatsen waar water het gemakkelijkst binnenkomt.
• Voegwerk repareren zolang het nog kan. Ook voegmortel heeft een ondergrens voor de verwerkingstemperatuur en mag niet bevriezen tijdens het uitharden.

Weersvoorwaarden bij reinigen, impregneren en coaten

De precieze grenswaarden verschillen per product en staan in het technisch informatieblad van de fabrikant. Die voorschriften zijn leidend. De onderstaande punten zijn de vuistregels die vrijwel altijd terugkomen.

• Droge ondergrond. Geen zichtbaar vocht, geen recent doorregende gevel, geen dauw. Bij twijfel wordt het vochtgehalte gemeten in plaats van geschat.
• Temperatuurondergrens. Zowel de lucht- als de ondergrondtemperatuur moet boven de door de fabrikant genoemde ondergrens liggen, en die grens moet ook in de uren na aanbrengen gehaald blijven. Nachtvorst in de dagen erna is een reden om niet te beginnen.
• Temperatuurbovengrens. Ook een te warme ondergrond is een uitsluitingsgrond. Meet de geveltemperatuur, niet alleen de luchttemperatuur.
• Dauwpunt. De temperatuur van het te behandelen oppervlak moet enkele graden boven het dauwpunt liggen. Anders slaat vocht neer op de gevel op het moment dat het product moet hechten of doordringen.
• Relatieve luchtvochtigheid. Voor schilderwerk wordt in de praktijk een bovengrens van 85 procent als veilig aangehouden. Voor geveltoepassingen is dit een bruikbare vuistregel, tenzij het product iets anders voorschrijft.
• Regenvrije periode. Het product moet kunnen doordringen of uitharden voordat er neerslag op komt. Hoeveel uren dat zijn, staat op het informatieblad.
• Wind. Beperkt spuitwerk en veroorzaakt overspray; bij harde wind wordt gestaakt.
• Volle zon. Vermijd werken op een gevelvlak dat op dat moment in de volle zon staat.

Dit is de reden waarom een gevelbedrijf een planning soms verschuift. Een verzette dag is vervelend, maar goedkoper dan een behandeling die niet hecht en over een paar jaar opnieuw moet.

Jaarkalender gevelonderhoud

Periode	Wel doen	Kan meestal niet	Waarom
December - februari	Inspectie, vochtplekken opsporen na slagregen, vorstschade beoordelen, offertes aanvragen	Impregneren, coaten, reinigen bij vorst	Vorst en natte ondergrond; producten hebben een temperatuurondergrens
Maart	Groene aanslag inventariseren, planning vastleggen, voegwerk beoordelen	Behandelen zolang nachtvorst wordt verwacht	Bevriezend water in de gevel geeft schade
April - mei	Reinigen zodra het vriesvrij is, voegwerkherstel na reiniging	Coaten bij aanhoudend natte perioden	Aanslag is nu het duidelijkst; ondergrond nog vaak vochtig
Juni - augustus	Impregneren en coaten, reinigen, voegwerk afronden	Werken op een gevelvlak in de volle middagzon	Droge ondergrond en gunstige temperaturen; te warme gevel geeft aanzetten
September	Impregneren voor het natte seizoen, laatste coatingwerk	Uitvoering bij onbetrouwbare regenverwachting	Product moet regenvrij kunnen doordringen of uitharden
Oktober	Goten, dakranden en afvoeren nakijken, kitwerk controleren	Behandelingen bij lage temperaturen en korte droogvensters	Kortere dagen, minder droogtijd
November	Bladafval bij de gevel weghalen, afvoeren doorspoelen, inspectieronde	Impregneren, coaten	Natte periode; ondergrond komt niet meer droog
Hele jaar	Beplanting bij de gevel kort houden, klachten en vochtplekken noteren met datum en foto	-	Waarneming over de seizoenen heen maakt de diagnose betrouwbaar

Wat dit betekent voor uw planning

Wie in juli belt met de vraag of de gevel deze zomer nog behandeld kan worden, komt in het drukste deel van het seizoen terecht. De praktische volgorde is andersom: inspecteer in de winter, vraag in de winter of het vroege voorjaar offertes aan, laat in het voorjaar reinigen en voegwerk herstellen, en plan de behandeling in de zomer of het vroege najaar. Voor een VvE betekent dit dat het besluit in de najaars- of wintervergadering moet vallen om uitvoering in het volgende seizoen mogelijk te maken.

Voor een eigenaar van een woning is de vuistregel eenvoudiger: constateer in de winter, reinig in het voorjaar, behandel in de zomer, controleer in het najaar. Dat ritme voorkomt dat werkzaamheden worden uitgevoerd op een moment waarop ze technisch niet houdbaar zijn.

Planning bespreken

Wij inspecteren en werken in Nederland en Vlaanderen en plannen behandelingen binnen het weervenster dat het gekozen product voorschrijft. Wij publiceren geen tarieven: oppervlakte, hoogte, bereikbaarheid, staat van steen en voegwerk en het gekozen systeem bepalen samen de prijs. Na een opname ontvangt u een schriftelijke offerte; prijs op aanvraag.

Gevellatencoaten, Coxstraat 32 in Kapelle (Zeeland). Telefoon +31 6 81879878, e-mail info@gevellatencoaten.nl. Voor daken, dakpannen en dakcoating verwijzen wij naar onze zusteronderneming daklatencoaten.nl.